Лекция: Оқушылардың биологиялық даму деңгейінің көрсеткіштері.
| Жасы | Дене ұзындығы, см | Дене ұзындығының жыл сайынғы қосылуы, см | Тұрақты тістерінің саны | Екіншілік жыныстық белгілерінің даму дәрежесі | ||||
| Ұлдар | ||||||||
| М 7 ±δ | 4 – 6 | 7 ±3 | ||||||
| М 8 ±δ | 4 – 6 | 12 ±2 | ||||||
| М 9 ± δ | 4 – 6 | 14 ± 2 | ||||||
| М 10 ±δ | 4 – 6 | 18 ± 3 | ||||||
| М 11 ± δ | 4 – 6 | 20 ±4 | АХо Р0 | |||||
| М 12 ± δ | 4 – 6 | 24 ± 3 | АХо Р0, 1, V1 | |||||
| М 13 ± δ | 7 – 10 | 27 ± 1 | АХо Р1, V1, L 0, 1 | |||||
| М 14 ± δ | 7 – 10 | АХ1 Р2, V1, 2F 0, 1 L0, 1 | ||||||
| М 15 ± δ | 4 – 7 | АХ2 Р3, V2, F1, L 0, 1 | ||||||
| М 16 ± δ | 3 – 4 | АХ3 Р3, V2, F1, 2L2 | ||||||
| М 17 ±δ | 1 – 2 | АХ3 Р4, V2, F2, 3L2 | ||||||
| Қыздар | ||||||||
| М 7 ± δ | 4 – 5 | 9 ± 3 | ||||||
| М 8 ± δ | 4 – 5 | 12 ± 3 | ||||||
| М 9 ±δ | 4 – 5 | 15 ±3 | ||||||
| М 10 ±δ | 4 – 5 | 19 ±3 | ||||||
| М 11 ± δ | 6 – 8 | 21 ±3 | АХ0, 1Р0, 1Ма 1 | |||||
| М 12 ± δ | 6 – 8 | 25 ±2 | АХ1, 2Р1, 2Ма 2 | |||||
| М 13 ± δ | 4 – 6 | АХ2, 3,Р 2,3Ма 2,3 menses | ||||||
| М 14 ± δ | 2 – 4 | АХ2,3Р3, Ма3 menses | ||||||
| М 15 ± δ | 1 – 2 | ÀХ3, Р3, Ма3 menses | ||||||
| М 16 ± δ | 1 – 2 | АХ3, Р3, Ма3, 4 menses | ||||||
| М 17 ±δ | 0 – 1 | АХ3, Р3, Ма4 menses | ||||||
Бала ағзасының биологиялық даму деңгейімен қатар, морфологиялық-функционалдық көрсеткіштерін, олардың өзара байланысын бағалауға мүмкіндік беретін әдіс — дене дамуын бағалаудың кешенді әдісі. Ол 2 кезеңнен тұрады. Бірінші кезеңінде, жоғарыда көрсетілген белгілер бойынша баланың биологиялық жасы бағаланады. Биологиялық даму жөнінде қорытындының 3 түрі болуы мүмкін: биологиялық жасы төл құжаттық жасына сәйкес келеді, төл құжаттық жастан артта қалған немесе озып кеткен.
Биологиялық жастың артта қалғандығы немесе озып кеткендігі жөнінде, көпшілік көрсеткіштері бойынша 2 немесе одан да көп жасқа артта қалуы, әлде озып кетуі болса ғана, айтуға болады. Кешенді әдістің екінші кезеңінде регрессия шкалалары бойынша даму үйлесімділігі анықталады. Биологиялық дамудың — жасына сәйкес, жасынан артта қалған немесе озып кеткен — кез келген деңгейінде, дененің дамуы үйлесімді, үйлесімді емес, үйлесімділігі күрт өзгерген болуы мүмкін (9.4.- кесте).
Кесте