Учебное пособие: МАЗМҰНЫ

 

Кіріспе(проф. У.И. Кенесариев., аударған – доцент М.Е.Жоламанов)
1. Аурудың алдын алу жөніндегі негізгі медициналық ғылым ретіндегі гигиена. Мақсаты, міндеттері, зерттейтін тақырыбы.
2. Гигиенаның басқа ғылымдармен байланысы. Гигиенаның бөлімдері. Гигиеналық зерттеулердің әдістері.
3. Санитарлық-эпидемиологиялық қызмет және оның халықтың денсаулығын сақтау мен нығайтудағы рөлі.
I Тарау. Гигиенаның даму тарихы(проф. У.И.Кенесариев, аударған – доцент М.Е. Жоламанов, М.Т.Адилова.)
1. Алғашқы қауымдық және құл иеленушілік қоғамдардағы гигиенаның дамуы.
2. Гигиеналық білімдердің орта ғасырлардағы (б.э.д. VI­XIVжж.) және феодализм мен өндірістік капитализмге өту кезеңіндегі (б.э.д. XV-XVIII жж.)дамуы.
3. Гигиенаның өз алдына жеке ғылым ретінде аяғына тұруы
4. Кеңестік мемлекетттің құрылуы кезеңіндегі алдын алу медицинасының дамуы.
5. Гигиенаның және санитарлық эпидемиологиялық қызметтің Қазақстан Республикасындағы дамуы.
5.1. Қазақтың халық медицинасы мен гигиенасы. Қазақстан аумағында бірінші дәрігерлердің пайда болуы.
5.2.Қазақстанда санитарлық-эпидемиологиялық қызметті ұйымдастыру және оның соғысқа дейінгі кезеңде дамуы
5.3. Ұлы Отан соғысы жылдарындағы Қазақстандағы санитарлық-эпидемиологиялық қызмет.
5.4. 1946-1991 жылдардағы санитарлық-эпидемиологиялық қызмет пен гигиена ғылымы.
5.5. Қазақстан Республикасында гигиенаның 1991 жылдан кейін дамуы.
ІІ Тарау. Қоршаған орта факторларынын гигиеналық нормалаудың ғылыми негіздері(проф. У.И. Кенесариев., аударған – доцент М.Е.Жоламанов)
1. Жалпы жағдайлар.
2. Нормалаудың бiрiншi кезектiлiгi.
3. Нормалау қағидалары.
4. Жануарларға жүргізілетін эксперимент
5. Жеделдетiлген нормалау.
6. Гигиеналық болжау.
III Тарау. Ауа ортасының гигиенасы( доцент Р.М. Балмахаева, аударған – доцент М.Е.Жоламанов, доцент Р.М.Балмахаева, М.Т.Адилова)
1. Ауа ортасының гигиеналық маңызы.
2. Жер атмосферасының құрылымы.
3. Ауа ортасының физикалық факторлары және олардың гигиеналық маңызы.
3.1. Ауаның температурасы, ылғалдылығы, қозғалу жылдамдығы және олардың гигиеналық маңызы.
3.2. Барометрлік қысым және оның гигиеналық маңызы.
3.3. Ауа ортасының электрлік жағдайы және оның гигиеналық маңызы.
4. Күн радиациясы және оның гигиеналық маңызы.
4.1. Күн сәулесінің сипатттамасы. Жарық климаты.
4.2. Күн радиациясының адам ағзасына әсері.
5. Ауаның табиғи химиялық құрамы және оның гигиеналық маңызы.
6. Атмосфералық ауа ластануының гигиеналық маңызы.
7. Атмосфералық ауаны қорғау жөніндегі шаралар
8. Климат және ауа райы. Адам ағзасына әсері. Акклиматизация мәселелері.
IV Тарау. Су және сумен қамтамасыз ету гигиенасы (проф. Ж.Д. Бекмагамбетова, аударған – доцент М.Е Жоламанов, б.ғ.к. У.Б.Аскарова)
1. Су көздерінің жалпы сипаттамасы.
2. Судың адам ағзасы үшін және оның өмір сүруін қамтамасыз етудегі рөлі
3. Адамның шаруашылық қызметі нәтижесінде жер беті және жер асты сулардың ластануы
4. Судың сапасының адам денсаулығына әсері
5. Су факторымен байланысты аурулардың алдын алу
V.Тарау. Топырақ гигиенасы және елді мекендерді тазарту (доцент Р.М Балмахаева, аударған – доцент М.Е Жоламанов, б.ғ.к. А.Ж Молдакарызова, доцент Р.М Балмахаева)
1. Топырақ және топырақ түзуші факторлар.
2. Топырақтың гигиеналық маңызы
2.1. Топырақтың қасиеттері мен механикалық құрамының гигиеналық маңызы
2.2. Жұқпалы және паразиттік аурулардың таралуындағытопырақтың рөлі.
2.3. Топырақтың табиғи химиялық құрамының гигиеналық маңызы
2.4. Топырақтың химиялық заттармен ластануының гигиеналық маңызы.
2.5. Топырақтың өздігінен тазарту үрдістері және олардың қалдықтарды залалсыздандырудағы рөлі
3. Топырақтың ластану дәрежесін гигиеналық бағалау. Топырақтың санитарлық жағдайының көрсеткіштері.
4. Топырақты санитарлық қорғау
4.1. Топырақты санитарлық қорғау жөніндегі шаралар
4.2. Елді мекендерді тазартудың гигиеналық негіздері
VI Тарау. Елді мекендерді абаттандыру мен жоспарлаудың гигиеналық негіздері (проф. Н.Ж.Жакашов, аударған–доцент М.ЕЖоламанов, М.Т Адилова)
1. Урбанизацияның гигиеналық маңызы.
2. Қала құрылысы мен қалаларды сауықтырудың гигиеналық қағидалары. Елді мекендерді орналастыруға жер таңдау.
3. Қалалар мен ауылды елді мекендерді жоспарлауға қойылатын гигиеналық талаптар.
3.1. Қаланы жоспарлау және салу.
3.2. Ауылдық елді мекендердің жоспарлануы және құрылыс салынуы ерекшеліктері.
4. Қалалық шу. Шудың тұрғындарға қолайсыз әсер етуінің алдын алу
VII Тарау. Тұрғын үй гигиенасы (проф. Н.Ж.Жакашов, аударған–доцент М.ЕЖоламанов, М.Т Адилова)
1. Тұрғын үй құрылысына жер учаскесін таңдау. Тұрғын үй ғимараттарының түрлері.
2. Тұрғын үйлердің ішкі жоспарлануы
3. Тұрғын үйлердің ішкі ортасын ұйымдастыру
3.1. Микроклимат жағдайлары.
3.2. Ауа ортасының сапасы
3.3. Желдету
3.4. Жарықтандыру

 

VIII Тарау. Тамақтану гигиенасы (доцент Р.М Балмахаева, доцент М.Е.Жоламанов, аударған – доцент М.Е.Жоламанов)
1. Рационалды тамақтану туралы түсінік. Негізгі қағидалар.
2. Халықтың әртүрлі топтарына арналған тамақтық заттар мен энергияның физиологиялық қажеттілік нормалары.
3. Тағамның құрам бөліктері. Тағамдық азықтардың тамақтық және биологиялық құндылығы түсінігі
4. Тамақтық заттардың биологиялық ролі. Қабылдау нормалары. Тамақтық заттардың көздері — азықтар.
4.1. Ақуыздар
4.2. Майлар.
4.3. Көмірсулар.
4.4. Минералды заттар.
4.5. Дәрумендер.
5. Тамақтану режимі. Тоқтық сезімі және тағамның сіңімділігі.
6. Алиментарлық аурулар.
7. Азық-түліктердің тағамдық және биологиялық құндылығы. Адамда ауру дамуындағы ролі
7.1.Ет және ет өнімдері.
7.2. Балық және балық өнімдері.
7.3. Сүт және сүт өнімдері
7.4. Жұмыртқа.
7.5. Дәнді дақылдар мен бұршақ тұқымдастар.
7.6. Көкөністер, жемістер, жидектер.
7.7. Тағамдарды консервілеу әдістері. Банкідегі консервілер.
8. Тағамдық азықтарды санитарлық-эпидемиологиялық сараптау.
9. Тамақтан уланулар
9.1. Микроб текті тамақтан уланулар
9.2. Табиғаты микробтық емес тамақтан уланулар
9.3. Этиологиясы анықталмаған тамақтан уланулар
10. Ұйымдастырылған ұжымдарда тамақпен қамтамасыз етудің ұйымдастырылуын медициналық бақылау.
10.1. Ұйымдастырылған ұжымдарда тамақпен қамтамасыз етудің ұйымдастырылуын медициналық бақылаудың негізгі бағыттары.
10.2. Емдік және емдеу-алдын алу жөніндегі тамақтану
10.3. Ауруханалардың ас блоктарын орналастыруға, жоспарлауға және жабдықтауға қойылатын гигиеналық талаптар.
10.4. Азықтарды аспаздық өңдеуге қойылатын талаптар
10.5. Асхана және ас үй ыдыстарын жуу және дезинфекциялау
10.6. Қызметкерлердің денсаулығы мен жеке басының гигиенасы.
IX Тарау. Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы (доцент Р.М Балмахаева, аударған – доцент М.Е. Жоламанов, Р.М Балмахаева, Г.Т Рузуддинова)
1. Балалардың әр түрлі жас кезеңдеріндегі өсуі мен даму ерекшеліктері.
2. Балалар мен жасөспірімдер денсаулығы және оған себепші факторлар.
3. Балалардың дене дамуын зерттеу және бағалау әдістері.
4. Секулярлық тренд және қазіргі кезеңдегі балалардың өсу және даму ерекшеліктері
5. Балалар мен жасөспірімдердің денсаулық жағдайын бағалау. Денсаулық топтары.
6. Күн тәртібі мен оқу–тәрбие үрдісінің гигиеналық негіздері.
6.1 Күн тәртібінің физиологиялық негіздері.
6.2 Емшектегі және мектепке дейінгінің алдындағы (бөбектік) жастағы балалардың күн тәртібі.
6.3 Мектепке дейінгі жастағы балалардың күн тәртібі мен оқу–тәрбиелеу үрдісінің гигиеналық негіздері.
6.4 Балалардың мектепте оқуға функционалдық дайындығы
6.5 Мектеп оқушыларының күн тәртібі мен оқу – тәрбие үрдісінің гигиеналық негіздері.
7. Балалар мен жасөспірімдердің дене шынықтыру тәрбиесі
7.1. Дене шынықтыру тәрбиесінің гигиеналық негізі ретіндегі қимыл белсенділігі. Дене шынықтыру тәрбиесінің қағидалары.
7.2 Мектепке дейінгі және жалпы білім беретін мекемелердегі дене шынықтыру тәрбиесін ұйымдастыру…
8. Балалар мекемелерінің орналастырылуына, жоспарлануына, жабдықталуына және балалардың күнделікті қолданатынзаттарына қойылатын гигиеналық талаптар.
8.1. Мектепке дейінгі және жалпы білім беретін балалар мекемелерін орналастыруға қойылатын гигиеналық талаптар.
8.2. Мектепке дейінгі балалар мекемелерінің (МДМ) жобалауға және жоспарлауға қойылатын гигиеналық талаптар.
8.3. Жалпы білім беретін мекемелерінің (ЖББМ) жоспарлануына қойылатын гигиеналық талаптар.
8.4 Балалар мекемелерінің ішкі ортасын ұйымдастыруға қойылатын гигиеналық талаптар.
8.5. Балалар мекемелерінің жабдықталуына қойылатын гигиеналық талаптар
8.6. Балалар ойыншықтарына, оқулықтарыны және киіміне қойылатын гигиеналық талаптар.
9. Балаларды еңбекке тәрбиелеу және үйрету. Жасөспірімдерді мамандыққа бағыттау және мамандық түріне дәрігерлік кеңес беру.
9.1. Балаларды еңбекке тәрбиелеу және үйрету
9.2. Жасөспірімдерді мамандыққа бағыттау және мамандық түріне дәрігерлік кеңес беру.
Χ Тарау. Емдеу – алдын алу мекемелерінің гигиенасы.(проф. Н.Ж… Жакашов доцент Р.М.Балмахаева., аударған — доцент М.Е.Жоламанов, С.Ш. Сламкулова)
1. Ауруханың жер телімін таңдауға және оны жоспарлауға қойылатын гигиеналық талаптар.
2. Аурухана құрылысы жүйелерінің гигиеналық сипаттамасы
3. Аурухананың негізгі құрылымдық бөлімшелері. Стационардың негізгі функционалдық элементі ретіндегі -палата бөлімі
3.1.Қабылдау бөлімі.
3.2. Ауруханалардың емдеу-диагностикалық бөлімдері.
3.3. Стационардың негізгі функционалдық элементі ретіндегі -палата бөлімі.
4. Аурухана ішілік инфекциялар және олардың алдын алу (жұқпалы аурулар бөлімі мысалында).
5. Аурухананың мамандандырылған бөлімдерінің ішкі ортасының жоспарлануына және ұйымдастырылуына қойылатын гигиеналық талаптар.
5.1 Хирургиялық бөлім.
5.2. Акушерлік бөлім
5.3. Балалар бөлімі.
5.4.Емхана бөлімі.
6. Ауруханалардағы қорғану режимін ұйымдастыру.
ХІ — Тарау. Еңбек гигиенасы(проф. К.К.Тогузбаева, доцент Р.М.Балмахаева, аударған – доцент М.Е.Жоламанов, м.ғ.к. М.К.Желдербаева )
1. Өндірістік факторлар туралы түсінік. Кәсіптік зияндылықтар және адам денсаулығы. Еңбек жағдайының жіктелуі.
2. Өндірістік факторлардың қолайсыз әсерінің алдын алу.Кәсіпорындардың жұмысшыларына емдеу- аурудың алдын-алу көмегін ұйымдастыру.
3. Ой еңбегі мен дене еңбегінің гигиенасы
4. Өндірістік микроклимат, қолайсыз микроклиматтық жағдайларымен байланысты аурулардың алдын алу.
5. Зиянды фактор ретіндегі, өндірістік шаңның қолайсыз әсерінің алдын алу.
6. Өндіріс жағдайындағы шу, инфрадыбыс, ультрадыбыс.
7. Зиянды және қауіпті өндірістік фактор ретіндегі діріл.
8. Иондаушы емес электромагниттік сәулеленулер мен өрістер, олардың адам ағзасына әсері.
8.1 Статикалық электрлік өрістер (СЭӨ
8.2 Тұрақты магниттік өрістер.
8.3 Радиожиілікті диапазонындағы электромагниттік сәулеленулер
8.4. Өнеркәсіптік жиіліктегі электрмагниттік өрістер (ӨЖ ЭМӨ).
8.5. Лазерлі сәулелену.
8.6. Иондаушы емес сәулеленулердің адам ағзасына қолайсыз әсерінің алдын алу.
9. Өндірістік канцерогенді факторлар.
10. Өнеркәсіптік улар
10.1 Жалпы түсініктер.
10.2 Өнеркәсіптік уларды токсикологиялық бағалаудың негізгі қағидалары.
10.3 Негізгі өнеркәсіптік улардан кәсіби уланулар және олардың алдын алу.
Қорғасын.
Сынап және оның бейорганикалық қосылыстары. Метал сынап
Хром және оның қосылыстары
Марганец және оның қосылыстары
Бериллий және оның бейорганикалық қосылыстары
Кадмий және оның қосылыстары
Органикалық еріткіштер.
Көміртегі тотығы
Тітіркендіргіш әсерлі газдар.
11. Компьютерлермен жұмыс істеу кезіндегі зиянды факторлар және олардың қолайсыз әсерінің алдын алу.
12. Медицина қызметкерлерінің еңбек гигиенасы.
13. Ауылшаруашылығы еңбек гигиенасының негізгі мәселелері.
14. Өндірістік жарақаттану және оның алды алу.
XII- Тарау. Радиациялық гигиена(проф.Ж.Д.Бекмагамбетова, доцент М.Е.Жоламанов, аударған –доцент М.Е.Жоламанов, Г.М. Гиниятова)
1. Иондаушы сәулеленулер және олардың сипаттамасы
2. Радиациялық гигиенаның пайда болуы мен дамуының негізгі алғы шарттары, оның бағыттары мен міндеттері
3. Радиациялық гигиенада қолданылатын негізгі атаулар, анықтамалар, түсініктер, өлшем бірліктер
4. Адамға әсер ететін иондаушы сәулелену көздері.
4.1. Табиғи радиациялық фон (ТРФ) туралы түсінік
4.2. Табиғи жағдайларда адамды сәулеленудің әсеріне ұшырататын көздері
4.3. Иондаушы сәулеленудің адамға әсер ететін жасанды көздері
4.4. Халықты иондаушы сәулеленуге ұшырататын қосымша көздер
5. Иондаушы сәулеленудің ағзаға әсері
5.1. Иондаушы радиацияның биологиялық нысандарға әсер ету механизмі туралы жалпы мәліметтер
5.2. Адамның иондаушы сәулеленуге ұшырауының биологиялық эффектілері және салдары.
6. Халықтың радиациялық қауіпсіздігінің негіздері.
6.1. Иондаушы сәулеленулердің ашық және жабық көздерінің әсер етуі кезінде кәсіби топтағы адамдар мен халықты қорғау жөніндегі гигиеналық шаралар.
6.2. Дозиметрлік және радиометрлік бақылау.
XIII -Тарау. Жеке бас гигиенасы (доцент Р.М. Балмахаева., аударған – доцент М.Е.Жоламанов, доцент Р.М. Балмахаева.)
1. Тері және ауыз қуысының гигиенасы.
1.1. Тері гигиенасы
1.2. Ауыз қуысы гигиенасы
2. Киім және аяқ киім гигиенасы.
2.1. Киім гигиенасы.
2.2. Аяқ киім гигиенасы
Мазмұны

 

еще рефераты
Еще работы по биологии
© РОНЛ.орг 2000-2026 По всем вопросам обращаться на эту почту: admin@ronl.org